خلاصه مطالب مهم مالی و مالیاتی قانون بودجه سال 1404

قانون بودجه سال ۱۴۰۴ همانند سال‌های گذشته، تغییرات قابل‌توجهی در نظام مالیاتی، نرخ مالیات‌ها، معافیت‌ها و سیاست‌های مالی دولت ایجاد کرده است. آگاهی از این تغییرات برای مؤدیان، شرکت‌ها و حسابداران اهمیت بالایی دارد، زیرا اجرای صحیح تکالیف مالیاتی به رعایت مفاد بودجه وابسته است.

در این مقاله از لیمـوتکس به بررسی جامع نکات زیر می‌پردازیم:

• افزایش معافیت مالیاتی حقوق بگیران و مشاغل خرد تا دو برابر سال گذشته

• تعیین نرخ جدید برای مالیات بر ارزش افزوده، دارایی و درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی

• جزئیات مالیات خودروهای لوکس و خانه‌های گران‌قیمت در سال ۱۴۰۴

• ادامه اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مالیاتی

• نکات بودجه‌ای درباره یارانه‌ها، هزینه‌های دولت و نرخ عوارض واردات و صادرات

با مطالعه این مقاله، از آخرین تغییرات مالیاتی و تأثیر آن بر کسب‌وکار خود در سال ۱۴۰۴ آگاه شوید و مطابق قوانین جدید، فعالیت‌های مالی خود را مدیریت کنید.

مصطفی باتقوا (حسابدار رسمی، حسابدار مستقل)

ردیف 1 | تبصره | بند الف

اعمال سقف معافیت مالیاتی برای اشخاص حقوقی تا مبلغ 7000 میلیارد ریال و برای اشخاص حقیقی تا مبلغ 700 میلیارد ریال، طبق شرح تفصیلی متن قانون و با در نظر گرفتن استثناهای متعدد ذکر شده در آن.

ردیف 2 | تبصره | بند ب

تکلیف به مراکز درمانی برای کسر ده درصد مالیات از حق‌الزحمه پزشکان و گروه‌های پزشکی از محل حساب‌های قابل پرداخت.

ردیف 3 | تبصره | بند پ

اختیار سازمان امور مالیاتی برای اعمال معافیت تا سقف 100 برابر معافیت ماده 84 قانون مالیات‌های مستقیم از بخشی از تکالیف قانونی مقرر در تبصره ماده 100.

بیشتر بخوانید : تغییرات سامانه مودیان در سال 1404 که در متن بودجه سال آینده آورده شده است

ردیف 4 | تبصره | بند ت

بر اساس نرخ یک درصد، مالیات سالیانه خودروهای سواری و وانت دو کابین با ارزش بیش از 50 میلیارد ریال محاسبه می‌شود.

ردیف 5 | تبصره | بند ث

معافیت موضوع ماده 57 برای اشخاص فاقد درآمد از محل املاک استیجاری، مشاغل و درآمدهای موضوع ماده 101 و بند ل ماده 139، مشروط بر شرایط مقرر در قانون.

بیشتر بخوانید : آموزش ثبت و نکات اظهارنامه مالیات بر ارزش افروده و تکمیل اظهارنامه

ردیف 6 | تبصره | بند ج

زیان ناشی از فروش کالاهای اساسی با قیمت مصوب توسط شرکت بازرگانی دولتی ایران که از محل یارانه پرداختی دولت جبران می‌شود، مشمول نرخ مالیاتی صفر بوده و قابل استهلاک محسوب نمی‌شود. این زیان از نظر اقتصادی در سنوات بعد مشمول مالیات نخواهد بود.

ردیف 7 | تبصره | بند چ

مابه‌التفاوت قیمت تکلیفی فروش آب، برق و دفع فاضلاب با هزینه تمام‌شده (مورد تأیید سازمان حسابرسی)، که توسط دولت به شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نیرو پرداخت می‌شود، زیان تلقی شده و در حساب زیان انباشته شرکت لحاظ می‌شود. این کمک‌ها تا سقف زیان انباشته سنواتی، از پرداخت سهم سود سهام دولت معاف و مشمول نرخ مالیاتی صفر هستند.

ردیف 8 | تبصره | بند ح

اعمال مالیات بر ارزش معاملاتی آخرین مبنای ماده 64 قانون مالیات‌های مستقیم برای زمین‌های دارای کاربری مسکونی با ارزش بیش از 300 میلیارد ریال، و واحدهای فاقد اعیانی با کاربری تجاری و اداری با ارزش بیش از 500 میلیارد ریال.

ردیف 9 | تبصره | بند خ

نرخ مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده 7 قانون مالیات بر ارزش افزوده معادل ده درصد تعیین می‌شود.

ردیف 10 | تبصره | بند د

در تبصره ماده 7 از ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم، عبارت «مازاد بر ده درصد» اضافه شده است. این معافیت صرفاً برای درآمد ابرازی سال‌های 1403 و 1404 است.

ردیف 11 | تبصره | بند ذ

سقف معافیت مالیات بر حقوق و نرخ مالیات بر مجموع درآمد حقوق اشخاص حقیقی مشخص شده و از طریق سامانه سازمان مالیاتی محاسبه و دریافت می‌شود.

ردیف 12 | تبصره | بند ژ

در خصوص کالاهای بند «الف» ماده 26، نرخ استرداد مالیات بر اساس نرخ کالای تولیدی نهایی که مواد اولیه آن موضوع ماده اول است، تعیین می‌شود.

ردیف 13 | تبصره | بند ش

درآمد حاصل از نگهداری وجوه اشخاص در اتاق پایاپای به عنوان درآمد مشمول مالیات تلقی می‌شود.

ردیف 14 | تبصره | بند ض

نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی در سال 1404، میانگین نرخ ارز مرکز مبادله طلا و ارز در اسفند 1403 خواهد بود.

بیشتر بخوانید :  صفر تا صد صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی

ردیف 15 | تبصره | بند ط

کالاهای مشمول تأمین مالی زیرساخت‌ها که در بند «پ» ماده 10 آمده‌اند، از مالیات بر ارزش افزوده معاف نیستند.

ردیف 16 | تبصره | بند غ

اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان تا پایان سال 1404 ادامه دارد و مهلت‌های قبلی به‌روزرسانی شده‌اند.

ردیف 17 | تبصره | بند ف

شرکت‌های ایرانی طرف قرارداد با خارجی‌ها برای اجرای پروژه‌های صادرات خدمات، با تأیید شورای اقتصاد، مشمول معافیت مالیاتی هستند.

ردیف 18 | تبصره | بند ک

شرکت‌های تولیدی که در سال 1403 فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، از 5 درصد بخشودگی مالیاتی بهره‌مند می‌شوند.

ردیف 19 | تبصره | بند گ

سود ناشی از تسعیر ارز در بانک ایران-ونزوئلا برای دارایی‌ها و بدهی‌ها از سال 1400 به بعد، مشمول مالیات با نرخ صفر است.

ردیف 20 | تبصره | بند ه

افرادی که از آبان 1400 به بعد صاحب فرزند سوم به بالا شده‌اند، به ازای هر فرزند از تخفیف مالیاتی 15 درصدی برخوردار خواهند بود.

ردیف 21 | تبصره | بند ت

کارمزد تعهد پذیره‌نویسی و کارمزد معاملات اوراق مالی اسلامی دولت که در سال 1404 منتشر می‌شوند، مشمول مالیات خواهد بود.
همچنین معاملات بین ارکان انتشار و دریافت این اوراق با نرخ صفر مشمول مالیات خواهند بود.
صرف نظر از استفاده یا عدم استفاده از منابع حاصل از صرف این اوراق، نهادهای واسط مشمول معافیت ماده 14 قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور (مصوب 1394/2/1) خواهند بود.
انتشار انواع اوراق مالی اسلامی از جمله اسناد خزانه، اوراق مرابحه عام و اوراق شهرداری‌ها نیز مشمول ماده 27 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1384/9/1) خواهد بود.

ردیف 22 | تبصره | بند ث

مهلت واگذاری اوراق مالی اسلامی غیرنقدی (تحویل به طلبکاران) منتشرشده در سال 1404 برای تمامی دستگاه‌های اجرایی تابع مواد 63 و 64 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور خواهد بود.
این فرایند تابع قانون محاسبات عمومی کشور است.

ردیف 23 | تبصره | بند ژ

دستگاه‌های اجرایی از جمله وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و شرکت‌های تابعه آن‌ها مانند شرکت ملی نفت ایران و سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، موظف‌اند برای جلوگیری از انباشت مطالبات ناشی از عدم پرداخت بهای کالا و خدمات، نسبت به اعمال وجه التزام ناشی از عدم پرداخت به‌موقع بدهی اشخاص حقوقی غیردولتی اقدام نمایند.
در مواردی که نرخ وجه التزام در قرارداد پیش‌بینی نشده باشد، ملاک، نرخ سود مصوب هیئت‌عالی بانک مرکزی خواهد بود.
در سایر موارد نیز مطابق قرارداد یا قانون اقدام می‌شود.

ردیف 24 | تبصره | بند س

در اجرای بند الف ماده 42 و ماده 36 قانون تأمین مالی تولید، امکان تهاتر مطالبات قطعی اشخاص از دولت با بدهی آن‌ها به سازمان تأمین اجتماعی و بانک‌ها فراهم شده است.
شرکت‌های طلبکار بابت یارانه کود اوره، برق و... می‌توانند از این تهاتر استفاده نمایند.

ردیف 25 | تبصره 2 | بند ع

اشخاص حقیقی و حقوقی بخش خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی می‌توانند مطالبات قطعی خود از دولت را از طریق پرداخت نقدی، تهاتر با بدهی‌های مالیاتی و عوارض قانونی یا با استفاده از اسناد خزانه تسویه کنند.

ردیف 26 | تبصره 2 | بند غ

کلیه صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت مجازند حداکثر ۵ درصد از کل دارایی‌های خود را به خرید گواهی سپرده کالایی بخش کشاورزی اختصاص دهند.
سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است حداکثر ظرف سه ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون، مقررات اجرایی آن را تهیه و ابلاغ نماید.

ردیف 27 | تبصره 4-1-ب

روش محاسبه نرخ خوراک و سوخت گاز طبیعی به صنایع در سال 1404 مشابه سال 1403 خواهد بود.
در صورت پرداخت پس از موعد، جریمه‌ای معادل نرخ ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم (مصوب 1380/11/27) محاسبه و دریافت می‌شود.

ردیف 28 | تبصره 2-ت

وزارت نفت مکلف است با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ظرف چهار ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون، امکان انتقال سهمیه سوخت از کارت سوخت به کارت بانکی را برای صاحبان خودرو فراهم کند.

ردیف 29 | تبصره | بند چ

شرکت‌های پالایش نفت مجازند بدهی ناشی از خرید خوراک را از طریق اعتبارات اسنادی تسویه نمایند.
همچنین پرداخت طلب این شرکت‌ها از محل فرآورده‌های صادراتی و بر اساس دستورالعملی که به تصویب شورای اقتصاد می‌رسد، امکان‌پذیر است.

ردیف 30 | تبصره | بند ب

شرکت‌های دولتی که در فهرست واگذاری سال 1404 قرار دارند، مکلف‌اند یک‌دوازدهم مالیات و سود سهام علی‌الحساب را به‌صورت ماهانه به حساب خزانه واریز نمایند.

ردیف 31 | تبصره | بند خ-1

دولت موظف است در راستای اجرای مواد 26 و 27 قانون برنامه هفتم توسعه و به‌منظور ساماندهی معافیت‌های مالیاتی غیرضروری، تا پایان شهریورماه 1404 اقدامات قانونی لازم را به انجام رساند.

ردیف 32 | تبصره | بند خ-2

وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است صورت‌های مالی حسابرسی‌شده کلیه شرکت‌ها، بانک‌ها، مؤسسات و نهادهای وابسته به دولت یا دارای بیش از ۵۰ درصد سهام دولتی را در سامانه ناشران عمومی (کدال) منتشر کند.
شرکت‌های تابعه وزارت دفاع و سازمان انرژی اتمی ایران از این حکم مستثنی هستند.

ردیف 33 | تبصره | بند ب

تسهیلات پرداختی شبکه بانکی بابت احداث و نوسازی خوابگاه‌ها در سال 1404 به‌عنوان ایفای تعهدات دولت طبق قانون جهش تولید مسکن مصوب 1400/5/17 تلقی می‌شود.

ردیف 34 | تبصره | بند ج

بازپرداخت تسهیلات بانکی مربوط به احداث منازل سازمانی نیز در تعهدات قانون جهش تولید مسکن لحاظ خواهد شد.

ردیف 35 | تبصره | بند پ

قیمت برق تولیدی نیروگاه اتمی بوشهر براساس هزینه تمام‌شده مورد تأیید حسابرسی مشخص خواهد شد.

ردیف 36 | تبصره | بند چ

به دولت اجازه داده می‌شود با رعایت قانون حمایت از صنعت برق و ماده 8 قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، بدهی قطعی تولیدکنندگان غیردولتی برق را که تا پایان سال 1403 توسط حسابرسی تأیید شده‌اند، پرداخت نماید.

ردیف 37 | تبصره | بند ت

عوارض کالاهای آسیب‌رسان به سلامت طبق ماده 2 الحاقی به ماده 48 قانون مالیات‌های مستقیم، حداقل 2 درصد و حداکثر 10 درصد تعیین می‌شود.

ردیف 38 | تبصره | بند ت

در مواردی که اجرای قانون نیاز به آیین‌نامه اجرایی داشته باشد و مدت‌زمان خاصی تعیین نشده باشد، دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند ظرف حداکثر دو ماه از لازم‌الاجرا شدن قانون، آیین‌نامه مربوطه را تهیه و برای تصویب ارائه کنند.

ردیف 39 | تبصره | بند ث

اجرای احکام این قانون مطابق بند «پ» ماده 120 قانون برنامه هفتم توسعه خواهد بود.
دولت موظف است حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ، اقدامات قانونی لازم برای تعیین تکلیف قوانین آزمایشی را انجام دهد.

جمع بندی

ممنون که تا پایان این مقاله همراه سامانه صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی لیموتکس بودید.

ویژگی های سامانه صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی لیموتکس